ADHD en angst: waarom de ongerustheid zo snel blijft hangen (en het is niet «je maakt je te veel zorgen»)
Je gaat liggen, en de lijst van morgen komt op gang. Je leest een bericht drie keer opnieuw, je controleert of je de deur wel echt hebt afgesloten, je vraagt je af wat de ander bedoelde. Je lichaam is al gespannen. Als je je hierin herkent, ben je niet «zomaar angstig»: bij veel volwassenen met ADHD komt ongerustheid vaker voor, en sterker.

Het is niet gewoon «iemand die zich snel zorgen maakt»
We hebben het al gehad over emoties die sneller en harder opkomen, over plotselinge woede, over afwijzingsgevoeligheid, over kritiek op het werk, over een vaag signaal in een relatie, of over tranen die te snel komen. Hier staan we stil bij angst: die ongerustheid die blijft malen, de angst om te vergeten, het hoofd dat niet op «stop» springt.
Dit is geen karakterfout. Het is ook niet automatisch: niet iedereen met ADHD heeft een angststoornis. Maar de twee gaan vaak samen, en het helpt om ze uit elkaar te kunnen houden.
Wat de studies echt meten
We moeten meteen eerlijk zijn. Studies meten niet allemaal hetzelfde. Sommige tellen angststoornissen, dus een diagnose. Andere vergelijken angstscores op vragenlijsten. Ze geven geen officieel, uniek percentage van volwassenen met ADHD «die angstig zijn». Dat cijfer hebben we niet. Wat ze vrij duidelijk laten zien, is dat angst veel vaker voorkomt, en vaak intenser is, bij volwassenen met ADHD dan bij volwassenen zonder ADHD.
In 2023 verzamelden Catharina Hartman en collega’s zeer grote studies (enquêtes, gezondheidsgegevens, bevolkingsregisters), elk met meer dan 10.000 mensen. In totaal vergeleken ze 550.748 volwassenen met ADHD met 14.546.814 volwassenen zonder ADHD. Volwassenen met ADHD hadden veel vaker ook een angststoornis. De auteurs vatten dat verschil samen met een cijfer van 5,0, met een bereik van 3,29 tot 7,46. Dat is geen percentage van mensen. Die sterke samenhang gold voor mannen én vrouwen. De auteurs zeggen ook dat ze te weinig gegevens hadden om te volgen hoe dit verandert tijdens het volwassen leven. We steunen hier op de samenvatting van dit artikel: de volledige tekst is niet open toegankelijk.
In 2026 bundelden Jessica Hoskins, Debbie Gooch en Katie Gilligan-Lee 58 studies, samen 18.821 volwassenen. Ze vergeleken angstscores, niet per se een diagnose. Volwassenen met ADHD hadden hogere scores dan volwassenen zonder ADHD. Het verschil was duidelijker wanneer de vergelijkingsgroep geen andere klinische aandoening had. De auteurs vermelden ook een mogelijk publicatiebias: studies met een scherper verschil worden misschien iets vaker gepubliceerd. Dit resultaat moet je dus voorzichtig lezen.
Met andere woorden: er zijn stevige aanwijzingen dat angst bij veel volwassenen met ADHD meer aanwezig is. Er is daarentegen geen officieel, uniek percentage. Jouw ervaring telt ook zonder dat cijfer.
Waarom de ongerustheid zo snel blijft hangen
Met ADHD stapelen onafgemaakte taken zich op. Tijd is moeilijk voelbaar. Je weet dat je dingen vergeet. Je hoofd houdt meerdere tabbladen open. De ongerustheid start daar vaak: «ik ga het vergeten, ik red het niet, ze zullen denken dat het me niets kan schelen». Een wat kort bericht, een wat scherpe opmerking op het werk, en de angst haakt zich vast aan de emotie die er al was.
Je lichaam doet mee: een strakke borst, gedachten die opjagen, slaap die wegblijft. Het kan lijken op de onrust van ADHD, of die voeden. Het is niet altijd hetzelfde. Angst kijkt vaak vooruit, met een scenario van wat er mis kan lopen. ADHD kan het starten van een taak, of het wachten, bijna ondraaglijk maken. De twee kunnen zich opstapelen, en dan is het nog moeilijker om ze te ontwarren. Dat betekent niet dat elke zorg een angststoornis is. Het betekent dat deze mix vaak voorkomt, en dat het niet «zomaar in je hoofd» zit.
Wat concreet kan helpen
Niets hiervan vervangt begeleiding als je die nodig hebt. Dit is wat veel mensen nuttig vinden, voor de minuten erna, en voor de dagen waarop het terugkomt.
Benoem wat er gebeurt. «Ik ben ongerust.» «Het maalt in mijn hoofd.» Dat is niet dezelfde zin als «ik maak me druk om niets». De eerste beschrijft een toestand. De andere beoordeelt je.
Scheid het feit van het verhaal. Het feit: «ik heb morgen drie dingen te doen, ik ben nog niet begonnen.» Het verhaal: «ik ga alles verknoeien, ze zullen teleurgesteld zijn.» Schrijf beide op twee regels. De tweede is een hypothese, geen informatie.
Verklein de volgende stap. Angst houdt van een vage stapel. Eén kleine, zichtbare actie — het bestand openen, de brief in je tas steken, de eerste zin schrijven — zet het volume vaak al een beetje lager. Je hoeft vanavond niet alles af te krijgen.
Houd een spoor bij. Noteer het moment, wat eraan voorafging, en wat je jezelf zei. Na een paar weken zie je vaak een patroon: een achterstallige taak, een stilte, een afspraak, te weinig slaap. Je geheugen alleen toont je dat niet.
Zeg het in één zin, als je kunt. «Ik ben een beetje overweldigd, ik heb even nodig.» Je hoeft je niet lang te verantwoorden.
Wat dit niet vervangt
Als de angst er bijna elke dag is, als je veel dingen vermijdt, als je niet meer slaapt, of als er donkere gedachten bij komen, is dat een goed teken dat een professional je kan helpen. Dit artikel is geen diagnose. De aangehaalde studies meten niet allemaal hetzelfde, en ze zeggen niet dat alle mensen met ADHD dit op dezelfde manier beleven.
Wil je zien op welke momenten de ongerustheid te snel oploopt? Noteer de emotie in één tik in Tdhappi, vlak erna, wanneer je kunt.
Bronnen
- Hartman C. A., Larsson H., Vos M., et al., «Anxiety, mood, and substance use disorders in adult men and women with and without attention-deficit/hyperactivity disorder: A substantive and methodological overview», Neuroscience and Biobehavioral Reviews, 2023: PubMed 37149075, doi 10.1016/j.neubiorev.2023.105209 (samenvatting)
- Hoskins J. I., Gooch D., Gilligan-Lee K. A., «Symptoms of Anxiety in Adults with ADHD: A Systematic Review and Meta-Analysis of Case-Control Studies», Journal of Attention Disorders, 2026: PubMed 42400277, volledige tekst: doi 10.1177/10870547261459712, PMC 13538915
Foto: Shixart1985, via Wikimedia Commons (CC BY 2.0), bijgesneden